ღ معارف مهدویت ღ
السلام علیک یا داعی الله و ربانی آیاته

بخش های دیگر

فتوبلاگ من
پرسش و پاسخ
یادداشت بازدیدکنندگان
گالری وبلاگ

صفحات وبلاگ

واسطه فيض

نظرسنجی

نظرتون درباره اين وبلاگ
عالي
خوب
متوسط
ضعيف



جستجو

دوستان من

 

 

* واسطه فیض 

( نويسنده حاج آقاي يوسفيان )

یکی از آثار وجودی امام (چه امام ظاهر و چه امام غایب) این است که به برکت وجود او عالم هستی برقرار بوده و به حیات خویش ادامه می دهد، و چنانچه زمانی بیاید که امام نباشد، نظام دگرگون شده و پایان حیات بشری و عالم ماده فرا می رسد.

ابی حمزه می گوید به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: «أتَبقِی الاَرضُ بِغیرِ اِمام؟ قال: لَو بَقِیَتِ الاَرضُ بِغیرِ اِمامٍ لَساخَت؛[3] آیا زمین بدون امام باقی می ماند؟ حضرت فرمود: اگر زمین بدون امام شود فرو برد (اهل خود را در خود کشد و هلاک کند)».

نکته لطیف اینکه حضرات ائمه بر این نابودی تکیه داشتند. وَشَّاء می گوید از امام رضا(علیه السلام) پرسیدم: «هَل تَبقیِ الاَرضُ بِغیرِ اِمام؟ قالَ : لا. قُلتُ: اِنّا نُرَوِّی اَنَّها لا تَبقیِ اِلّا اَن یَسخَطَ اللهُ عَزَّ و جَلَّ عَلَیَ العِباد. قال: لا تَبقی، اِذاً لَساخت؛[4] آیا زمین بدون امام باقی می ماند؟ حضرت فرمود: خیر، گفتم: به ما روایت شده که زمین بدون امام نمی ماند مگر اینکه خدای عز و جل بر بندگان خشم کند. حضرت فرمود: باقی نمی ماند، در این صورت فرو ریزد». (نه اینکه مردم باشند ولی خشم خدا بر آن ها نازل شود بلکه از بین رفتن است).

قبل از توضیح اجمالی پیرامون این اثر وجودی حجت خدا، تذکر این مطلب لازم است که این فایده مترتب بر وجود حجت خداست، چه این حجت ظاهر باشد و چه نباشد، و همچنین به عمل خاصی از امام نیز مربوط نمی باشد. لذا این فایده، از گروه قسم اول از اقساط سه گانه شده می باشد.

توضیح این ویژگی: از جمله مباحث مهمی که پیرامون حجت خدا مطرح است و در زبان علمای شیعه به خاطر اثبات ضرورت وجود امام بعد از پیامبر، اهمیت ویژه ای پیدا کرده، این است که حجت خدا در هر زمان (ائمه معصومین بعد از پیامبر) واسطه فیض خداوند به مخلوقات است و فیوضات الهی به واسطه او و از طریق وی به آن ها می رسد و چنانچه این واسطه نباشد نظام هستی در هم پیچیده می شود و دیگر امکان ادامه حیات برای مخلوقات نخواهد بود. صاحب نظران و اصحاب اندیشه و قلم برای اثبات این ویژگی و کیفیت آن بیان­ های متعددی دارند که هر کدام در جای خود درست است و هر چند که در هر یک از آن ها به نکات خاصی تکیه شده است. در این میان عده ای نیز در قالب مثال در صدد شرح این مقام برآمده اند که نحوه بیان و مثال خالی از اشکال نیست.

ما در اینجا به چند تبیین اشاره می کنیم:

1ـ به تصریح قرآن کریم خداوند آسمان و زمین را برای انسان خلق کرد(مثلاً بقره/22ـ29، لقمان/2) و انسان را خلق کرد که با حرکت اختیاری از راه عبودیت و عبادت به هدف و کمال خویش برسد«وَ مَا خَلَقْت الجِْنَّ وَ الانس إِلا لِيَعْبُدُونِ؛[5] جن و انسان­ ها را نیافریدم مگر برای عبادت کردن». انسان برای حرکت صحیح در این راه و نیل به کمال لایق خویش، به علت نارسایی و نقصان دانش (چه دانش عقلی و چه معرفت­ های حسی) نیاز به وحی و راهنمایی الهی دارد. لذا خداوند انبیای بزرگوار را برگزید و برای هدایت مبعوث نمود. پیامبر هم باید در مقام وحی معصوم باشد که پیام الهی صحیح و کامل در اختیار مردم قرار گیرد و همچنین باید خودش احکام را جامه عمل بپوشاند و مطابق علم خود رفتار کند و قولاً و عملاً دعوت کننده مردم به کمالات حقیقی باشد تا عذری بر مردم نماند و در تشخیص راه حق (به علت تفاوت قول و فعل) سرگردان نشوند. پس بعد از پیامبر باید امامی همانند او در جامعه باشد زیرا منظور خداوند از فرستادن پیامبران در صورتی تحقق می پذیرد و الطافش به حد کمال می رسد و حجت بر بندگان تمام می شود که تمام پیام های خدا بدون هیچ کم و زیادی در بین بشر محفوظ باقی بماند و این مهم توسط جانشین پیامبر امکان پذیر می گردد. امام نیز باید علمی الهی داشته باشد تا با شناخت حقایق و کمالات انسانی در وی فعلیّت یافته باشد تا پیشرو قافله انسان­ ها باشد و با وجود دین در جامعه و حفظ پیام های الهی، افاضات و عنایات خدا قطع نشود و الّا با نابودی پیام های خدا (هر چند برخی از آن ها) هدف تکاملی برای انسان قابل دسترسی نخواهد بود و اگر انسان هدفی قابل دسترس نداشته باشد، وجود او لغو و بیهوده بوده و لذا به نابودی بشر منتهی می شود و نابودی بشر به معنای نابودی آسمان و زمین است چرا که اینها برای بشر و در خدمت او بوده و با نابودی انسان وجود آن لغو خواهد بود.

پس باید همیشه در بین انسان­ ها، فردی کامل وجود داشته باشد که همواره مورد تأیید و افاضات خدا باشد. باید توجه داشت وجود چنین فردی دو اثر و نتیجه به همراه دارد:

الف) اصل وجود او صرف نظر از هدایت انسان­ های دیگر، به بقا و ادامه هستی می انجامد. چرا که هدف خدا از خلقت جهان و انسان این بود که انسان به هدف و کمال لایق خود برسد و هدف نهایی را کسب کند. اگر این هدف محقق نباشد، خلقت جهان و انسان بر مبنای تحصیل این هدف لغو خواهد بود، زیرا حرکت وقتی معنی دارد که هدفی قابل تحصیل به همراه داشته باشد. عدم تحقق هدف به عدم حرکت منتهی می شود. باید همیشه فرد کاملی باشد تا با وجود او هدف از خلقت محقق باشد و امکان رسیدن به کمال برای دیگران به واسطه او که رابطه میان عالم ربوبی و عالم انسانی است، فراهم شود. پس وجود امام چون هدف از خلقت را که همان عبادت و معرفت کامل است به همراه دارد، برای ادامه حیات هستی لازم است چه انسان­ های دیگر بخواهند در این طریق گام بردارند و چه نخواهد به این هدف برسند. این اثر مربوط به قسم اول از اقسام سه گانه است.

ب) چنین فردی به واسطه افاضات معنوی و کمک های باطنی هر فردی را طبق خواست و استعدادش به کمال مطلوب می رساند. امام گنجینه الطاف الهی است تا افراد بشر به واسطه انوار الهی که در وجود او تابیده شده، با هدایت او بتوانند به کمال لایق نائل شوند. این اثر مربوط قسم دوم از اقسام سه گانه است که در ادامه بحث به توضیح آن می پردازیم.[6]

2ـ با نگاهی به این جهان پهناور به روشنی می یابیم که عالم هستی بر پایه اسباب (علت و معلول) استوار گردیده است و در این چرخه وجود بعضی از امور باعث پیدایش بعضی امور دیگر می شوند به گونه ای که اگر آن امور و اسباب نباشند آن حوادث و نتایج نیز به وقوع نخواهند پیوست. اگر درست تأمل کنیم به عظمت این نظام بهتر پی می بریم و می فهمیم که واقعاً بهترین نظام و نظام احسن همین است و باید چنین باشد، چرا که امکان رشد و حرکت تکاملی فقط در سایه چنین نظامی قابل تصور است، زیرا حرکت تکاملی ارزشمند وقتی برقرار است که بر پایه اختیار و انتخاب باشد و نتیجه و آثار انتخاب به فاعل مختار بر می گردد.

٭ اگر با دقت به این نظام و گردش پدیده ها نگریسته شود نکات مهمی درک می شود از جمله: پیدایش برخی موجودات فرع برخی امور و موجودات دیگر است و اگر آن امور اصلی­ تر نبود امور فرعی نیز تحقق نمی یافت. مثلاً اختراع تلفن به خاطر امکان ارتباط بهتر و راحت­ تر است. حال اگر اصل ارتباط داشتن معنی و مفهوم نداشت و ما نمی خواستیم ارتباطی حاصل شود طبعاً کسی به فکر ساخت و ایجاد دستگاه تلفن نیز نمی افتاد.

٭ همین امور فرعی نیز دارای یک درجه و رتبه نیستند بلکه بعضی ارزشمندتر از بعضی دیگر و پاره ای ماندگارتر و پایدارتر از برخی دیگر هستند، مثلاً شما احساس می کنید که برای تمدید اعصاب و آرامش روان باید به یک منطقه سرسبز سفر کنید و مدتی از هوای آزاد و سالم و با طراوت آنجا استفاده کنید، از این رو برای تهیه بلیط و لوازم سفر اقدام می کنید، مسافرت کرده و چند روزی در مکان مناسبی اقامت می کنید. شما در طی این مدت کارهای فرعی زیادی انجام داده اید که دارای ارزشمندی­های متفاوتند. تأثیر و ماندگاری آن ها نیز متفاوت است و گاه ممکن است یکی از این امور فرعی تا آخر عمر بر زندگی انسان اثر بگذارد، مثلاً دیدن یک صحنه دلخراش در طول سفر اثر نامطلوب می گذارد و یا ملاقات با صاحبدلی از اهل سیر و سلوک اثر مطلوب گذاشته و ممکن است زندگی شما را متحول کند همچنان که این امور فرعی که به خاطر امر دیگری پدید آمده اند، گاه خود نیز می تواند در این چرخش نیز از وجود بهره ببرد و دارای افعالی بشود که نتایج آن ها به خودش برگردد و هر چند وجودش فرع وجود اصل و به خاطر اوست، ولی بتواند باقی بماند، مثلاً فردی را برای همراهی در سفر در نظر می گیرید و او را با خود می برید و به او این امکان را می دهید که در صورت تمایل از مواهب گوناگون سفر استفاده کند و بتواند در ساعاتی از سفر برای خود باشد و به استراحت و تفرّج بپردازد و... هر چند همراهی شخص دوم فرع مسافرت کردن شخص اول است ولی برای او نیز این امکان فراهم شد که او نیز بهره­ های مناسب را ببرد.

خداوند متعال در سوره بقره آیه 29 خلقت زمین را برای انسان می داند: «هُوَ الَّذِى خَلَقَ لَكُم مَّا فى الاَرْضِ جَمِيعاً...اوست آنکه آفرید برای شما همه آنچه در زمین است.» و سپس در ادامه به گفت و گوی خداوند و ملائکه پیرامون خلقت انسان می پردازد و کلام ملائکه را ذکر می کند که «قَالُوا أَ تجْعَلُ فِيهَا مَن يُفْسِدُ فِيهَا وَ يَسفِك الدِّمَاءَ وَ نحْنُ نُسبِّحُ بحَمْدِك وَ نُقَدِّس لَك...» گفتند: آیا می­آفرینی در آن کسی را که فساد کند در آن و بریزد خون­ها را، و ما تسبیح میکنیم به ستایش تو و تقدیس میکنیم تو را؟. گویا ملائکه چنین برداشتی داشتند که آنچه مناسب مقام خداوندی است، خیر و پاکی است و باید امور به نحوی مناسب و لایق خداوندی باشد و آنان حمد و تقدیس و تسبیح خود را دارای چنین ویژگی می دیدند و لذا وجود خود را مناسب فعل خدا ارزیابی کردند و در مقابل انسان را موجودی اهل فساد دیدند که خلقت او در دستگاه آفرینش الهی قابل توجیه به نظر نمی آید.

خداوند به آنان پاسخ می دهد شما آگاهی ندارید و سپس با خلقت آدم به عنوان موجود کامل و برتر از ملائک به آنان می فهماند که اساس خلقت برای این موجود کامل است و اگر او نبود اصل خلقت جایی نداشت. این موجود کامل در یک مرتبه وجودی خاصی قرار دارد و باید بر اساس اختیار و انتخاب، حرکت تکاملی خود را به سوی هدف نهایی که خداوند مقرر کرده، شروع کند. این انتخاب و حرکت می تواند در امور مختلفی تحقق یابد، پس باید امکان این حرکت با تحقق شرایط و امور فراهم شود. یکی از اموری که در حرکت این موجود کامل تأثیرگذار است، وجود انسان­ های دیگر و کیفیت ارتباط این انسان کامل با سایر انسان­ ها است (البته انسان­ هایی که بنا بر سیر این نظام هستی باید از نقطه صفر شروع کنند و در پرتو ارتباط با موجود کامل، سیر تکاملی خود را شروع و به پایان برسانند) پس باید زمینه پیدایش انسان­ های دیگر فراهم شود و آنان نیز پا به عرصه وجود بگذارند. انسان­ های دیگر هر چند وجودشان فرع وجود کامل و به واسطه وجود اوست ولی اینان نیز می توانند در این چرخه اختیاری داشته باشند و سیر صعودی را طی کنند.

بر این اساس تا زمانی هستی ادامه خواهد یافت که موجود کامل باشد. این اثر نیز مربوط به قسم اول از اقسام سه­گانه مربوط می باشد.




نوشته شده در تاريخ سه شنبه پنجم آذر 1392 توسط
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;} Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}